100 Soruda Sürdürülebilirlik, Yenilenebilir Enerji, Karbon Vergisi ve Net Sıfır

A. Genel Sürdürülebilirlik Kavramı

1. Sürdürülebilirlik nedir?
   Doğal kaynakları tüketmeden, gelecek nesillerin ihtiyaçlarını da gözeterek bugünkü yaşamı sürdürme anlayışıdır.
2. Sürdürülebilir kalkınma ne demektir?
   Ekonomik büyümenin, çevresel koruma ve sosyal adaletle dengelendiği kalkınma modelidir.
3. Sürdürülebilirlik neden önemlidir?
   Çünkü iklim değişikliği, kaynak kıtlığı ve çevresel bozulma insan yaşamını doğrudan tehdit eder.
4. Sürdürülebilirliğin üç boyutu nedir?
   Ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik.
5. Kurumsal sürdürülebilirlik neyi ifade eder?
   Şirketlerin çevreye, topluma ve ekonomiye karşı sorumlu hareket etmesini.
6. Sürdürülebilirlik raporu nedir?
   Bir kurumun çevresel ve sosyal performansını açıklayan yıllık rapordur.
7. Sürdürülebilirlik kime fayda sağlar?
   Şirketlere, topluma, doğaya ve uzun vadede ekonomiye.
8. Sürdürülebilir şehir ne demektir?
   Enerji verimli, yeşil alanları bol, ulaşımı düşük karbonlu kentlerdir.
9. Sürdürülebilir tarım nedir?
   Toprağı, suyu ve biyolojik çeşitliliği koruyarak üretim yapma yöntemidir.
10. Bireyler sürdürülebilirliğe nasıl katkı sağlar?
    Enerji tasarrufu, geri dönüşüm, toplu taşıma ve bilinçli tüketimle.

B. Yenilenebilir Enerji

11. Yenilenebilir enerji nedir?
    Doğal olarak kendini yenileyen kaynaklardan elde edilen enerjidir (güneş, rüzgar, su vb.).
12. Yenilenemez enerji kaynakları nelerdir?
    Fosil yakıtlar: kömür, petrol, doğal gaz.
13. En yaygın yenilenebilir enerji türleri hangileridir?
    Güneş, rüzgar, hidroelektrik, jeotermal ve biyokütle.
14. Yenilenebilir enerji neden önemlidir?
    Karbon salımını azaltır, enerji bağımsızlığı sağlar.
15. Türkiye’de yenilenebilir enerji potansiyeli nedir?
    Güneş ve rüzgar açısından yüksek potansiyele sahiptir.
16. Rüzgar enerjisi nasıl elde edilir?
    Rüzgar türbinleri aracılığıyla kinetik enerji elektriğe dönüştürülür.
17. Güneş panelleri nasıl çalışır?
    Güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine dönüştürür.
18. Jeotermal enerji nedir?
    Yeraltındaki sıcak su ve buhardan enerji üretimidir.
19. Biyokütle enerjisi nedir?
    Organik atıklardan enerji üretme yöntemidir.
20. Hidroelektrik enerji nasıl üretilir?
    Akan suyun potansiyel enerjisi türbinleri çevirir.

C. Karbon Ayak İzi ve Karbon Vergisi

21. Karbon ayak izi nedir?
    Bir kişi veya kurumun atmosfere saldığı toplam sera gazı miktarıdır.
22. Karbon vergisi nedir?
    Karbon salımı yapanlara uygulanan ekonomik yaptırımdır.
23. Karbon fiyatlaması ne işe yarar?
    Emisyonu azaltmak için şirketleri motive eder.
24. Karbon piyasası nedir?
    Karbon kredilerinin alınıp satıldığı finansal sistemdir.
25. Karbon kredisi nasıl kazanılır?
    Emisyon azaltımı veya karbon tutma projeleriyle.
26. Kişisel karbon ayak izi nasıl azaltılır?
    Ulaşım, enerji kullanımı ve tüketim alışkanlıklarını değiştirerek.
27. Karbon ofseti nedir?
    Kendi emisyonunu, başka bir yerdeki azaltım projesiyle dengelemektir.
28. Karbon nötr olmak ne demektir?
    Üretilen emisyon kadar azaltım veya dengeleme yapmak.
29. Şirketler karbon nötr nasıl olur?
    Emisyon ölçümü, azaltımı ve kalan kısmı dengeleme yoluyla.
30. Karbon vergisi hangi ülkelerde uygulanıyor?
    İsveç, Kanada, Japonya, Almanya gibi birçok gelişmiş ülkede.

D. Net Sıfır (Net Zero)

31. Net sıfır nedir?
    Üretilen sera gazı miktarının, atmosferden uzaklaştırılan miktarla eşitlenmesidir.
32. Net sıfır hedefi ne zaman?
    Birçok ülke 2050 yılına kadar net sıfır olmayı hedefliyor.
33. Şirketler için net sıfır ne anlama gelir?
    Operasyonlarından kaynaklanan tüm emisyonları dengelemeleri gerekir.
34. Net sıfıra ulaşmak zor mu?
    Evet, çünkü enerji dönüşümü ve üretim alışkanlıklarını kökten değiştirir.
35. Net sıfırla karbon nötr arasındaki fark nedir?
    Karbon nötr daha kısa vadeli; net sıfır ise kalıcı ve sistemsel dönüşümü hedefler.
36. Net sıfır enerji binası nedir?
    Kendi tükettiği kadar enerji üreten binalar.
37. Enerji verimliliği net sıfır için neden önemli?
    Daha az enerji harcamak, emisyonu doğrudan azaltır.
38. Net sıfır ulaşım ne demek?
    Elektrikli veya düşük karbonlu yakıt kullanan ulaşım sistemleri.
39. Net sıfır hedefi olan ülkeler hangileri?
    İngiltere, Japonya, AB ülkeleri, ABD ve Türkiye dahil birçok ülke.
40. Net sıfır yatırımları nelerdir?
    Güneş panelleri, batarya teknolojileri, yeşil hidrojen, karbon yakalama sistemleri.

E. Enerji Verimliliği ve Yeşil Dönüşüm

41. Enerji verimliliği nedir?
    Aynı işi daha az enerjiyle yapmak.
42. Yeşil dönüşüm ne demek?
    Ekonomik sistemin çevre dostu hale getirilmesi süreci.
43. Sanayide enerji verimliliği nasıl sağlanır?
    Otomasyon, ısı geri kazanımı, verimli motorlar.
44. Evlerde enerji verimliliği için ne yapılabilir?
    LED aydınlatma, izolasyon, A+++ cihaz kullanımı.
45. Yeşil bina sertifikaları nelerdir?
    LEED, BREEAM, EDGE gibi uluslararası sertifikalar.
46. Yeşil hidrojen nedir?
    Yenilenebilir enerjiyle üretilen sıfır emisyonlu hidrojendir.
47. Sürdürülebilir ulaşım örnekleri nelerdir?
    Bisiklet yolları, elektrikli araçlar, toplu taşıma.
48. Döngüsel ekonomi nedir?
    Atığın hammaddeye dönüştürüldüğü ekonomik sistem.
49. Atık yönetimi neden önemlidir?
    Doğal kaynakları korur ve çevre kirliliğini azaltır.
50. Geri dönüşüm neden yeterli değil?
    Çünkü üretim ve tüketim alışkanlıklarını da değiştirmek gerekir.

F. İklim Değişikliği ve Çevresel Etkiler

51. İklim değişikliği nedir?
    İnsan faaliyetleri sonucu atmosferdeki sera gazlarının artmasıyla ortalama sıcaklıkların yükselmesidir.
52. Küresel ısınma ile iklim değişikliği aynı şey mi?
    Hayır, küresel ısınma iklim değişikliğinin sadece bir parçasıdır.
53. Sera gazı nedir?
    Atmosferde ısıyı tutarak dünyanın ısınmasına neden olan gazlardır (CO₂, CH₄, N₂O).
54. İklim değişikliğinin en büyük nedeni nedir?
    Fosil yakıtların yakılmasıyla artan karbondioksit salımı.
55. İklim değişikliği tarımı nasıl etkiler?
    Kuraklık, su kıtlığı ve verim düşüşü gibi etkiler yaratır.
56. Küresel sıcaklık artışı kaç dereceyle sınırlanmalı?
    Paris Anlaşması’na göre 1,5°C hedeflenmektedir.
57. Deniz seviyeleri neden yükseliyor?
    Buzulların erimesi ve deniz suyunun ısınarak genleşmesi sonucu.
58. İklim mültecisi kimdir?
    İklim değişikliği nedeniyle yaşadığı bölgeden göç etmek zorunda kalan kişidir.
59. İklim değişikliğine karşı bireysel önlem alınabilir mi?
    Evet. Ulaşım, enerji ve tüketim alışkanlıklarını değiştirmek büyük fark yaratır.
60. İklim adaleti nedir?
    İklim krizinin yükünü en az sorumluluğu olan ülkelerin taşımaması gerektiği ilkesi.

G. ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) Kavramı

61. ESG ne demektir?
    Environmental, Social, Governance — çevresel, sosyal ve yönetişim kriterleri.
62. Şirketler neden ESG raporu yayınlar?
    Yatırımcı güveni ve sürdürülebilir performans göstermek için.
63. ESG yatırımı nedir?
    Çevreye ve topluma duyarlı şirketlere yapılan yatırımdır.
64. ESG kriterleri kim tarafından belirlenir?
    Uluslararası kuruluşlar (UN, GRI, SASB, TCFD) rehberlik eder.
65. ESG puanı nedir?
    Bir şirketin sürdürülebilirlik performansını ölçen derecelendirme.
66. Yatırımcılar neden ESG’ye önem veriyor?
    Çünkü sürdürülebilir şirketler uzun vadede daha az risk taşır.
67. ESG ile finansal performans arasında ilişki var mı?
    Evet, güçlü ESG performansı genellikle daha iyi finansal istikrar sağlar.
68. ESG raporlaması zorunlu mu?
    Birçok ülkede halka açık şirketler için zorunlu hale getiriliyor.
69. ESG verileri nasıl toplanır?
    Enerji, su, atık, insan hakları ve yönetim uygulamaları izlenerek.
70. Türkiye’de ESG raporlama hangi aşamada?
    Borsa İstanbul ve SPK, sürdürülebilirlik raporlamasını teşvik etmektedir.

H. Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS)

71. KSS nedir?
    Şirketlerin topluma ve çevreye karşı gönüllü sorumluluklarını yerine getirmesidir.
72. KSS ile sürdürülebilirlik farkı nedir?
    KSS genellikle sosyal projelere odaklanır; sürdürülebilirlik daha geniştir.
73. KSS projelerine örnek verir misiniz?
    Ağaç dikimi, eğitim bursları, plastik azaltma kampanyaları.
74. KSS neden önemlidir?
    Şirket itibarını artırır, toplumsal fayda sağlar.
75. KSS faaliyetleri nasıl ölçülür?
    Katılım, etki ve sürdürülebilirlik kriterleriyle.
76. KSS raporu nedir?
    Şirketin toplumsal sorumluluk projelerini anlatan belgedir.
77. KSS yatırımı vergiden düşülebilir mi?
    Ülkeye ve yasal çerçeveye göre değişir.
78. KSS kime yarar?
    Hem topluma hem de kurumun marka değerine.
79. KSS sürdürülebilir bir stratejiye dönüşebilir mi?
    Evet, uzun vadeli planlama ve ölçümle mümkündür.
80. KSS’nin geleceği nedir?
    Dijital, çevresel ve katılımcı modellerle dönüşüyor.

I. Yeşil Finans ve Karbon Piyasaları

81. Yeşil finans nedir?
    Çevre dostu projeleri finanse eden ekonomik sistemdir.
82. Yeşil tahvil nedir?
    Sürdürülebilir yatırımlara özel olarak çıkarılan borçlanma aracıdır.
83. Sürdürülebilir yatırım fonu nedir?
    ESG performansı yüksek şirketlere yatırım yapan fondur.
84. Karbon ticareti nasıl işler?
    Şirketler salım kotalarını alır, aşarsa karbon kredisi satın alır.
85. Karbon piyasası neden önemli?
    Emisyon azaltımını ekonomik teşvike dönüştürür.
86. Karbon yakalama teknolojisi nedir?
    Atmosferdeki CO₂’nin kimyasal yollarla tutulmasıdır.
87. Karbon yutak alanı ne demek?
    Ormanlar ve okyanuslar gibi karbon emen doğal sistemlerdir.
88. Yeşil bankacılık nedir?
    Çevreye zarar vermeyen projelere finansman sağlayan bankacılık anlayışı.
89. Karbon fiyatı neye göre belirlenir?
    Piyasa koşulları, emisyon hedefleri ve ulusal politikalar.
90. Yeşil yatırım neden yükselişte?
    Çünkü iklim riskleri artık finansal risk olarak görülüyor.

J. Türkiye ve Küresel Uygulamalar

91. Türkiye’nin net sıfır hedefi nedir?
    2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedefi belirlenmiştir.
92. Türkiye Paris Anlaşması’nı onayladı mı?
    Evet, 2021 yılında resmi olarak onayladı.
93. Türkiye’nin yenilenebilir enerji payı nedir?
    Elektrik üretiminin yaklaşık %45’i yenilenebilir kaynaklardan sağlanıyor.
94. Türkiye’de karbon piyasası var mı?
    Henüz gelişim aşamasında, pilot uygulamalar sürüyor.
95. Sanayide yeşil dönüşüm nasıl ilerliyor?
    Özellikle enerji, otomotiv ve çimento sektörlerinde dönüşüm projeleri hız kazandı.
96. KOBİ’ler sürdürülebilirlik sürecine nasıl dahil olabilir?
    Enerji verimliliği, atık azaltımı ve tedarik zinciri raporlamasıyla.
97. Türkiye’de ESG raporlaması zorunlu mu?
    Henüz tam zorunlu değil ama SPK ve Borsa İstanbul tarafından teşvik ediliyor.
98. Sürdürülebilirlik eğitimi neden önemli?
    Toplum bilinci ve kurumsal dönüşüm için temel oluşturur.
99. Gençler bu dönüşümde nasıl rol oynayabilir?
    Bilinçli tüketim, gönüllülük ve yenilikçi girişimler yoluyla.
100. Sürdürülebilir geleceğin temeli nedir?
     Ortak sorumluluk, adil kaynak kullanımı ve yenilikçi düşünme.